فهرست
عنوان	صفحه
پیشگفتار	4
مقدمه	5
رسالت	5
تعریف	5
فواید مدرسه مروج سلامت	5
اهداف                 هدف کلی                 اهداف اختصاصی	6 6
چگونه مدرسه مروج سلامت داشته باشیم	6
موارد اثر بخش در برنامه مدارس مروج سلامت	7
دستورات اجرایی	8
مدارک و مستندات لازم در مدارسه مروج سلامت	9
تعهدات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی	10
تعهدات وزارت آموزش و پرورش	10
ساختار و گردش و وظایف کمیته های مدارس مروج سلامت                       سطح ملی                       سطح استان                       سطح شهرستان                                           سطح مدرسه	11 11 13 14 15
فرآیند ارزیابی و اعطای نشان به مدارس	16
قوانین و مقررات مالی، بودجه	17
پیوست ها                      چک لیست ممیزی داخلی                      چک لیست های ممیزی خارجی                      دستورالعمل تکمیل چک لیست های ممیزی خارجی	18 20 26
کد دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی	30

مدرسه رویایی من

رویای من بودن در یک مدرسه ویژه است

مدرسه ای که می توانم در آن احساس  امنیت کنم

جایی که مثل هر کودک دیگر در آن لذت می برم

جایی که با من با احترام و وقار رفتار می شود

محلی که من به آن احساس تعلق می کنم

جایی که احساس می کنم در آن برای شناخت خودم و محیطم آزادم

محلی که در آن عشق، صلح و امنیت را می یابم

جایی که وقتی گرسنه هستم در آن غذایی برای خوردن دارم

جایی که وقتی تشنه هستم می توانم شیر آب را باز کنم و آب تازه، خنک و سالم بنوشم

محلی که وقتی خورشید بسیار گرم می تابد درختی دارد که زیر سایه آن بنشینم

جایی که چمن هایش سبز است و من مکانی برای بازی دارم

جایی که در آن دوستان زیادی پیدا می کنم

جایی که معلمانم از من مراقبت می کنند

و والدینم حمایت می شوند

محلی که من هر روز برای رفتن به آنجا برانگیخته می شوم

جایی که در آن با من بد رفتاری نمی شود و به من صدمه نخواهند زد

محلی عاری از مواد مخدر و سرشار از تفریح و سرگرمی، با انواع گل های زیبای قرمز، زرد و سفید

مدرسه من قصری است که در آن من برای عشق ورزیدن، یاد گرفتن و رشد کردن به هر شیوه ای آزادم

محلی که در آن از باد، خورشید، باران و سرما در امان هستم

بدون توجه به رنگ، نژاد و اینکه از کجا آمده ام

من به عنوان فردی بسیار بسیار خاص تربیت می شوم و پرورش می یابم

این رویای من است

آیا امکان دارد؟

آیا رویای من برآورده می شود؟

چه کسی رویای من را به واقعیت مبدل می کند؟

 

 

باسمه تعالي

پیشگفتار ‌

              برنامه مدرسه مروج سلامت یک حرکت جهانی است که منشاء و مبداء آن ابتکار و برنامه" سلامت برای همه تا سال 2000" سازمان جهانی بهداشت که در سال 1978 اعلام شده بود است. این برنامه در سال 1990 با برنامه" آموزش برای همه" یونسکو پیوند یافت. درسال 2001 میلادی سازمان جهانی بهداشت در تعاملي چند جانبه با دست اندرکاران بين اللملي ذينفع ، برنامه مراقبت مدرسه محور را آغاز نمود. هدف عمده ی این نظام مراقبت، روزآمد نمودن اطلاعات سلامت در دانش آموزان ، والدین وکارکنان مدارس بود .

در دسامبر 2005 ميلادي نشست مشورتي در مورد مدارس مروج سلامت در منطقه مديترانه شرق (EMRO) برگزار گرديد، در اين نشست كارشناسان حوزه سلامت مدارس و ساير مديران مر بوط از كشورهاي منطقه مديترانه شرقي شركت داشته و با تبادل تجربيات در مورد ارتقاي سلامت در مدارس در بين كشورها ودستيابي به بهترين رويكرد در زمينه طراحي شبكه مدارس مروج سلامت بحث و تبادل نظر نمودند. يكي از مهمترين ابعادي كه در اين اجلاس مورد بحث قرار گرفت، آموزش سلامت در مدارس بود. برنامه مدارس مروج سلامت در سطح منطقه مدیترانه شرقی علاوه بر اينكه ابزار مناسبي برای یافتن اولویت ها، تثبیت برنامه ها و تامین منابع کافی برای برنامه های نوجوانان، جوانان و مدارس می باشد، امکان تبادل نظریات را بین کشورهای مختلف جهان فراهم كرده و شرایط مناسبی را برای رقابت در بین کشورهای منطقه بوجود مي آورد. اين مدارس روند تغییرات رفتارهای مخاطره آمیز سلامت را زیر نظر داشته و بررسی می کنند. این رفتارها در منطقه شامل: عادت های غلط غذایی، عدم رعایت بهداشت فردی، مخاطرات سلامت روان، بی تحرکی، رفتارهای جنسی مخاطره آمیز، سوء مصرف مواد و الکل، مصرف دخانیات و خشونت می باشد.  اين برنامه ابعاد وسيعي از سلامت در محيط‌هاي آموزشي را در برگرفته و تمامي جنبه‌ها از جمله محيط مدرسه، والدين و اولياء، سلامت جسمي، سلامت رواني و سلامت اجتماعي و معنوي دانش آموزان را شامل مي‌شود. هم ‌اكنون اين برنامه به صورت پايلوت در جمهوري اسلامي ايران با همكاري وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در سطح كشور آغاز شده و طي تفاهم‌نامه‌اي، روند توسعه آن شتاب بيشتري به خود گرفته است. این مجموعه با عنوان دستورالعمل اجرایی مدارس مروج سلامت نیز حاصل این تفاهم نامه و همکاری است که برای اجرای بهتر برنامه در اختیار همکاران  قرار می گیرد.                                                                                                    

دکتر محمد رضا مجدی

مدیر کل سلامت جمعیت، خانواده و مدارس

 

 

مقدمه ‌

     امروزه سلامت مردم یکی از چالش های عمده کشورها است. تغییر در شیوه زندگی و نابودی محیط زیست همه را تحت تاثیر قرار داده است . بیماری هایی مانند سرطان، بیماری های قلبی، دیابت و ایدز در حال افزایش هستند. بسیاری از این بیماری ها و اختلالات از طریق آموزش، ارتقاء سلامت و اقدام های حمایتی قابل پیشگیری است.

کودکان و نوجوانانی که با آموزش کافی، رژیم غذایی متعادل، مکان سالم و امن برای بازی و تمرین و حمایت عاطفی برای رشد شخصیتی، تکامل می یابند برای مواجه با چالش های آینده زندگی آماده ترهستند. یک جوان آگاه و مطلع، عزت نفس بالایی دارد. این جوان از سیگار، مواد مخدر و الکل دوری می جوید و توانایی حل مسئله در شرایط دشوار زندگی را دارا می باشد.

ضروری است تا اطمینان حاصل شود که کودکان فرصت و حمایت کافی  برای پرورش رفتار سالم در محیط های حامی سلامت  را دارند .

دانش آموزانی که شیوه زندگی سالم را می آموزند به احتمال زیاد در طول زندگی خود به آن پایبند خواهند بود. این تمام آن چیزی است که در مدارس مروج سلامت باید به آن توجه کرد" توانمند شدن و قابلیت تصمیم گیری و انتخاب".        

 

رسالت

مديريت سلامت محور در زمينه ارايه خدمت به نوجوانان و جوانان در راستاي ارتقاي كيفيت زندگي اين گروه سني با تاكيد بر اقدامات پيشگيرانه منطبق با فرهنگ جامعه و متناسب با جنسيت مورد نظر و مشاركت همه‌جانبه ايشان. وظيفه اصلي ما ارايه استانداردهايي‌ست كه در تعامل با همه نهادهاي متولي اين گروه به دست مي‌آيد وبراي هماهنگ‌سازي خدمات قابل ارايه در نظام سلامت براي اين گروه مخاطب به طور مستمر پايش خواهد شد.

 

تعريف

   HPS   به منزله يك نظام براي ارتقاي سلامت است كه با مشاركت فعالانه اولياء، مربيان و دانش‌آموزان و با رويكرد توانمند سازي دانش‌آموزان در زمينه مراقبت از خود، فرهنگ خود مراقبتي (Selfcare) و آموزش همسانان و همسالان،  منجر به افزايش ظرفيت‌ها و توانمندسازي مردم در مورد سالم زندگي كردن، سالم كاركردن و آموزش با كيفيت خواهد شد.

 

فواید مدرسه مروج سلامت

پیام روشن مدرسه مروج سلامت این است که: 

• اعتماد به نفس، عزت نفس، ارتباطات و مهارت های ارتباطی برای رفاه و سلامت روانی حیاتی هستند.
• تشویق دانش آموزان به ورود در تصمیم گیری ها بسیار مهم است.
• یادگیری و تجارب در مدرسه دانش آموزان را برای رسیدن به سلامت کامل کمک می کند.
• به احتمال زیاد رفتارهای بهداشتی و ارزش های کسب شده در دوران کودکی و نو جوانی در طول زندگی ادامه پیدا می کند.

 

اهداف

هدف كلي :‌

ترويج و استقرار مفاهيم ارتقاي سلامت در بين دانش‌آموزان مدارس كشور از طريق استقرار نظام مدارس مروج سلامت

اهداف اختصاصي :

1.   توانمند سازي دانش‌آموزان ، پرسنل ، اولياء‌ و مربيان در زمينه مفاهيم ارتقاي سلامت نوجوانان و جوانان و ساختار مدارس مروج سلامت

2.     ارائه خدمات سلامت در يك مجموعه ادغام يافته وارتقاي شاخص‌هاي آن در سطح كليه مدارس كشور

3.   گرد آوري و استفاده از حداقل داده‌ها براي جمع‌آوري شاخص‌ها و اطلاعات به منظور پايش، برنامه‌ريزي، ارزشيابي و رتبه بندي مدارس مروج سلامت در سطوح ملي و منطقه‌اي

4.     بهبود وضعيت بيماريابي و درمان دانش‌آموزان مبتلا به اختلالات و مشكلات سلامتي

5.     بهبود الگوهای تغذیه ای دانش‌آموزان

6.     پيشگيري از رفتارهاي مخاطره‌آميز سلامت در دانش‌آموزان

7.     بهبود شرايط فيزيكي و بهداشت محيط درمدارس

8.   افزايش مشاركت دانش‌آموزان، كاركنان، اولياء و مربيان در زمينه ارتقاي سلامت نوجوانان و جوانان و جامعه در قالب شكل‌گيري برنامه داوطلبان سلامت

9.   دستيابي به بهترين مدل و مكانيسم‌ها براي ايجاد شبكه‌هاي ملي ومنطقه‌اي در كشورهاي مديترانه شرقي براساس شواهد و بهره‌گيري از تمامي نظريه‌ها

10. مرور و تبادل اطلاعات حاصل از تجارب و موفقيت‌هاي بدست آمده در زمينه مدارس مروج سلامت در سطوح استاني، ملي و منطقه‌اي

 

چگونه مدرسه مروج سلامت داشته باشیم ؟

براي رسيدن به مدرسه اي كه ارتقا دهنده سلامت است وما آن را مروج سلامت مي ناميم  آگاهی، برنامه ریزی, اجرا وارزیابی برای موفقیت برنامه ضروری است. قابل ذکر است که برنامه ومواد آموزشی در بسیاری از مدارس از گذشته جنبه ارتقا سلامت داشته است اما این میزان به حد ایده آل آن نرسیده است.

ارتقاء آگاهی :

·         برگزاری جلسات اطلاع رسانی و معرفی برنامه برای والدین ,معلمین ودانش آموزان، هیئت مدیره و افراد جامعه

·         پخش برنامه ویدئویی مدارس مروج سلامت برای افزایش آگاهی عمومی

·         انتخاب یک کمیته ویک رابط یا هماهنگ کننده در مدرسه برای چک کردن روز به روز برنامه های اجرایی در مدرسه

·         القا روحیه مشارکتی در بین اعضا مدرسه

برنامه ریزی :

·         برگزاری نشستی با حضور ذینفعان برای مشخص نمودن نیازهای سلامت ومشکلات موجود در مدارس

·         ترسیم دورنما ی مدارس مروج سلامت

·         تدوین برنامه اجرایی برای ترسیم روند اجرایی کار با مشخص نمودن اهداف کوتاه مدت وبلند مدت ومشخص کردن شاخص ها با مکانیسم پایش وارزشیابی مربوطه

اجرا :

اجرای برنامه با مشخص نمودن اهداف کوتاه مدتی که قابل دستیابی می باشند

ارزیابی :

مقوله ای کاملا الزامی است وبه این ترتیب شما می دانید که چه می کنید و به کجا می روید. با استفاده از تجربیات برنامه های قبلی برای فعالیت های آینده بر نامه  ریزی کنید. شما می توانید ضعف ها وقوت های کار رابسنجید. انتقادات، نظرات و نتایج را به مدرسه پس خوراند دهید. ساده ترین کار برای ارزیابی وضع موجود استفاده از چک لیست می باشد. چک لیست می تواند شامل هر چیزی که در برنامه عملیاتی مدرسه هست باشد.

 

موارد اثر بخش در برنامه مدارس مروج سلامت

موارد زیر ونمونه های مشابه آن که برای موفقیت برنامه ضروری است می تواند  ما را در دستیابی به مدرسه مروج سلامت یاری نماید:

·         پشتیبانی هیئت مدیره مدرسه و همچنین حمایت جامعه

·         تعیین کمیته کاری یا هماهنگ کننده برای نظارت بر اجرا

·         داشتن برنامه های منطقه ای متناسب با الگوی کشوری

·         ارزیابی، به روز آوری اطلاعات و تنظیم برنامه عملیاتی. مسائل و ثبت مشکلاتی که در حین اجرای برنامه بوجود می آید

·         منابع انسانی: تشکیل شبکه ذینفعان علاقمند. متعهد و مطلع در امر آموزش( بسیاری از افراد هیئت مدیره مدرسه و والدین مهارت ها و دانش خاصی دارند که می توان از آن استفاده نمود)

 

 

·         منابع مادی: منابع مختلفی که نیاز به هزینه فراوان هم ندارند به تقویت وپیشبرد برنامه  کمک می کنند( گیاهان، درختان، پوسترها و دیگر منابع که می تواند در زیبا سازی و سلامت محیط مدرسه مفید باشد، در عین حال اعضای جامعه مدرسه را آموزش دهد)

·         نیازهای آموزشی: در مراحل اولیه برگزار کارگاه هایی برای معرفی و حمایت از hps. شناسایی نیازهای آموزشی و برگزاری برنامه های آموزشی برای بالا بردن سطح آگاهی در مورد مطالب مختلف بهداشتی از جمله بیماری های آمیزشی، ایدز، مواد مخدر، سوء تغذیه و مزایای استفاده از شیوه های زندگی سالم و همچنین شناسایی کسانی که  در توسعه

hps  نقش کلیدی دارند

مربيان وداوطلبان مي توانند برنامه های  آموزشی در مدارس را به صور مختلف اجرانمايند که متداول‌ترین آنها عبارت‌اند از:

·     آموزش با استفاده از فرصت‌های مناسب- آموزش با استفاده از فرصت‌‌ها را در مدرسه می‌توان نسبت به زمینه‌های مختلف، ظهور یک بیماری قابل سرایت، رعایت بهداشت فردی، حفظ بهداشت محیط کلاس و قسمت‌های مختلف مدرسه ضمن برخورد با نمونه‌های عینی آن مورد بحث قرار داده و به دیرپایی آثارش در ذهن عینیت‌پذیر دانش‌آموز امیدوار بود. مثلا دانش‌آموزی که خود بیماری هم‌کلاسی‌اش باشد بهتر معنی بیماری و آثار آن را متوجه می‌شود و به ذهن می‌سپارد تا دانش‌آموزی که به طور ذهنی از عوارض بیماری عفونی برایش صحبت می‌شود .

·         استفاده از کتاب و جزوه‌های آموزشی متناسب با نيازهاي آموزشی دانش آموزان

·         آموزش از طریق برنامه‌های سازمان یافته مثل مسابقه، تمرینات، نقاشی، خلاصه‌نویسی‌ و تشکیل جلسات تحلیلی

·         بحث کلاسی و آموزش دسته جمعی

·     تجربه مستقیم با بهره‌گیری از خود دانش‌آموز مثل اجرا و توضیح مسایلی در زمینه پیشگیری از حوادث، مقررات ایمنی و یا واکسیناسیون

·       راهنمایی و آموزش فردی در مورد مسایلی که دانش‌آموز از مطرح شدن آن در جمع نگران می‌شود.  

 

 

·     گردش علمی که در آن مربیان و مراقبان وداوطلبان سلامت، مشکلات بهداشتی دانش‌آموز را از طریق آموزش‌های استفاده از فرصت برایش بیان کنند

·         از طریق نمایش توسط آموزش‌دهنده،‌ مانند چگونگی مسواک زدن دندان‌ها

·         تشکیل نمایشگاه‌هایی در زمینه بهداشت دهان و دندان، کمک‌های اولیه و مقررات ایمنی

·         استفاده از وسایل کمک آموزشی مثل تابلو، کارت،عکس و ...

·         از طریق کنفرانس‌ها و بحث‌ها

بدیهی است که برنامه آموزش سلامت مدارس را نمی‌توان در چارچوبی از مسایل شماره‌دار و مشخص محدود کرد بلکه باید بیشتر به نیازهای دانش‌آموز و زمینه‌های اجتماعی، مذهبی، فرهنگی جامعه، که رضایت منطقی وی را فراهم می‌کند اندیشید.

 

دستورات اجرايي

v   تدوين وابلاغ دستورالعمل  حوزه ستاد تا مدارس مجري

v   تشكيل كميته هماهنگي در استان / منطقه / مدرسه

v   شناسايي و صدور ابلاغيه جهت اعضاء در سطح استان /  منطقه / مدرسه

v   اجراي مطلوب برنامه براساس دستورالعمل ارسالي در مدارس مجري برنامه مروج سلامت

v   برگزاري جلسات و اقدامات آموزشي (كارگاه) جهت توجيه اعضاء‌ براساس اجزاي  8  گانه مدارس مروج سلامت

v   جلب مشارك درون بخشي و برون بخشي به ويژه دانشگاه علوم پزشكي استان  و شهرداري

v   نظارت بر اجراي برنامه مروج سلامت مطابق با  جدول زیر:

 

v     انتخاب مدارس مجري براساس جدول زیر

معيار هاي انتخاب مدارس مجری:

ü   وجود رابط بهداشت در مدرسه

ü   وجود تشكل داوطلبان سلامت دانش آموزي (بهداشتياران،پيشگامان و...)

ü   وجود مشاور تمام وقت يا پاره وقت درمدرسه

ü  وجود حد اقل امكانات وتجهيزات ايمني وسلامت مانند كپسول آتش نشاني،جعبه كمكهاي اوليه،اتاق بهداشت،سيستم صابون مايع،دستشويي وآب خوري

 

مدارك ومستندات لازم در مدرسه مروج سلامت

1)      دستورالعمل اجرايي مدرسه مروج سلامت

2)      برنامه مدون آموزشی براساس نيازسنجي

3)      برنامه تغذيه سالم

4)      شناسنامه سلامت مدرسه

5)      دستورالعمل ايمني مدرسه

6)      دستورالعمل پايگاه تغذيه سالم

7)      نتايج غربالگري

 

1)      شناسنامه سلامت دانش آموزان

2)      برنامه حضور وفعاليت هاي مشاوررواني اجتماعي

3)      جدول فعاليت هاي فوق برنامه

4)      دفتر گزارش روزانه فعاليت هاي بهداشتي

5)      منابع آموزشي مورد نياز

6)      چك ليست ارزيابي مدرسه مروج سلامت

7)      فرم هاي خود ارزيابي مدرسه

8)      آمار داوطلبين  سلامت دانش آموزي

9)      گزارش فعاليت هاي داوطلبين

10)  فرم هاي گزارش موارد بيماري

11)  برنامه آموزشی ومراقبت كاركنان

12)  برنامه هاي جلب مشاركت

13)  نقشه موقعيت مدرسه باتوجه به مراكز بهداشتي درماني،مراكز فرهنگي،ورزشيةموقيت هاي خطرناك و...

14)  فهرست اسامي تيم سلامت مدرسه وگزارش فعاليت هاي آن

 

تعهدات وزارت بهداشت  ، درمان  و آموزش پزشکی

-       تهیه و تامین پوستر/ استند مدارس مروج سلامت

-       تهیه و تامین کتاب های آموزشی خانواده مدارس تحت پوشش( رهنمودهای بهداشتی برای خانواده)

-       تهیه و تامین کتاب های آموزشی رابطین بهداشت( ارتقاء بهداشت مدارس)

-       تهیه و تامین کتاب های آموزشی دانش آموزان تحت پوشش برنامه(  بسته آموزشی بهداشتیاران)

-       برگزاری کارگاه آموزشی و توجیهی استان های مجری

-        تهیه  و تامین  یا تندیس مدارس ممتاز مروج سلامت

-       تهیه و تامین بسته های آموزشی جهت کارکنان مدارس تحت پوشش برنامه

-       تهیه و تامین  شناسنامه  سلامت کارکنان مدارس تحت پوشش برنامه

-       غربالگری و تکمیل شناسنامه  سلامت کارکنان و دانش  آموزان

-       ممیزی خارجی مدارس تحت پوشش برنامه

 

تعهدات وزارت آموزش و پرورش

-       ابلاغ دستورالعمل به استان های مجری

-       همکاری در برنامه های آموزشی و توجیهی

-       توزیع منابع آموزشی

-       اجرای برنامه اختتامیه

-       برنامه های نظارتی – توجیهی مدارس مجری

-       همکاری در اجرای  اقدامات در مدارس

-       ابلاغ  اعتبارات در راستای اقدامات برنامه به مدارس تحت پوشش و استان های مجری

-       ممیزی داخلی مدارس تحت پوشش برنامه

-       همکاری با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تهیه و تامین کتاب های آموزشی

 

ساختار وگردش كميته هاي مدارس مروج سلامت

براي پيشبرد برنامه وسازمان دهي مدارس مروج سلامت به ساختاري نياز داريم كه به توسعه اين مدارس وتحقق اهداف آن كمك نمايد.اين ساختار بايد در سطوح ملي،استاني،شهرستان ومدرسه بوجود آيد. بدين منظور بايد كميته هاي مدارس مروج سلامت از سطح ملي تا سطح مدرسه  تشكيل شود.اعضاي اين كميته ها متشكل از كليه افراد وسازمان هاي ذي نفع خواهند بود.

سطح ملي

كميته اي مركب از ذي نفعان :

در وزارت آموزش وپرورش

• قائم مقام وزیردر سلامت و پیشگیری یا نماینده تام الاختیار ایشان
• معاون پرورشی و تربیت بدنی یا نماینده تام الاختیار ایشان

·         كارشناس مسوول سلامت وپيشگيري

·         كارشناس مسوول انجمن اوليا ومربيان

·         كارشناس مسوول تربيت بدني

·         كارشناس مسوول مشاوره امور بانوان

·         كارشناس مسوول فعالیت اردویی، فرهنگی و هنری

·         كارشناس مسوول آموزش ضمن خدمت

·         كارشناس مسوول سازمان نوسازي مدارس

·         كارشناس مسوول تاليف كتاب هاي درسي

·         كارشناس مسوول............

دروزارت بهداشت   

·         معاون سلامت یا نماینده تام الاختیار ایشان

·         مدیر کل سلامت خانواده، جمعیت و مدارس

·         رییس اداره سلامت نوجوانان،جوانان ومدارس

·         کارشناس مسوول سلامت نوجوانان،جوانان ومدارس

·         كارشناس مسوول آموزش سلامت

·         كارشناس مسوول توسعه شبكه

·         كارشناس مسوول سلامت روان

·         كارشناس مسوول بهبود تغذيه

·         كارشناس مسوول مركزمديريت بيماريهاي واگير وغير واگير

·         كارشناس مسوول سلامت محيط وكار

·         كارشناس مسوول مركزفوريت ها

·         كارشناس مسوول اداره ميانسالان

·         كارشناس مسوول ........................

·         ساير دفاتر معاونت سلامت برحسب موضوع جلسه

ذینفعان خارجی

·         اداره سلامت شهرداری

·         بهزیستی

·         ..............................

وظايف كميته ملي

-         ابلاغ دستورالعمل به استان های مجری

-         صدور ابلاغ برای مجریان استانی

-         نياز سنجي

-         برآورد هزينه ها و ابلاغ اعتبارات

-         تعيين امكانات موجود

-         بازنگري وتوليد منابع و محتواي آموزشي و توجیهی برای دانش آموزان، کارکنان و اولیا

-         توزیع منابع آموزشی با توجه به نیاز استان های مجری

-         تدوين آيين نامه مدارس مجري طرح وضوابط اعطاي نشان

-         تدوين ضوابط انتخاب داوطلب نمونه در سطوح مختلف

-         طراحي برنامه هاي آموزشي وتفريحي

-         برنامه ريزي دوره ها وكارگاه هاي آموزشي مربيان ودانش آموزان

-         مشاركت در تدوين كوريكولوم آموزشي سلامت مدارس

-         طراحي نظام پايش وارزشيابي

-         طراحي نظام تشويقي

-         نظارت (ممیزی خارجی) بر اجراي برنامه ها در سطح استان ها

-         تهیه و تامین شناسنامه سلامت کارکنان و پرونده سلامت مدارس

-         غربالگری و تکمیل شناسنامه سلامت کارکنان و دانش آموزان

-         اجرای برنامه اختتامیه

-         تهیه و ارسال گزارش نهایی به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت آموزش و پرورش

توجه: رئیس، دبیر و منشی کمیته با توافق اعضاء و هر 6 ماه یکبار تعیین خواهد شد.

سطح استاني

كميته اي مركب از ذي نفعان :

در سازمان آموزش وپرورش

• معاون پرورشی و تربیت بدنی یا نماینده تام الاختیار ایشان
• معاون آموزشی یا نماینده تام الاختیار ایشان

·         كارشناس مسوول سلامت وپيشگيري

·         كارشناس مسوول انجمن اوليا ومربيان

·         كارشناس مسوول تربيت بدني

·         كارشناس مسوول مشاوره امور بانوان

·         كارشناس مسوول فعالیت اردویی، فرهنگی و هنری

·         كارشناس مسوول آموزش ضمن خدمت

·         كارشناس مسوول سازمان نوسازي مدارس

·         كارشناس مسوول............

در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی

·         معاون بهداشتی یا نماینده تام الاختیار ایشان

·         کارشناس مسوول سلامت نوجوانان،جوانان ومدارس

·         كارشناس مسوول آموزش سلامت

·         كارشناس مسوول توسعه شبكه

·         كارشناس مسوول سلامت روان

·         كارشناس مسوول بهبود تغذيه

·         كارشناس مسوول مركزمديريت بيماريهاي واگير وغير واگير

·         كارشناس مسوول سلامت محيط

·         كارشناس مسوول سلامت حرفه ای

·         كارشناس مسوول مركزفوريت ها

·         كارشناس مسوول اداره ميانسالان

·         كارشناس مسوول ........................

·         سایر واحدهای معاونت سلامت برحسب موضوع جلسه

ذینفعان خارجی

·         مسئولین استانداری

·         شورای تامین بهداشت استان

·         ..............................

وظايف كميته استاني

-         نياز سنجي در سطح استان

-         تعيين مدارس مجري در سطح استان

-         برآورد هزينه ها در سطح استان

-         تعيين امكانات موجود در سطح استان

-         بررسي مشكلات موجود وبرنامه ريزي براي رفع آنها در سطح استان

-          مشاركت دربازنگري وتوليد منابع و محتواي آموزشي

-          مشاركت دربازنگري وتدوين آيين نامه مدارس مجري طرح وضوابط اعطاي نشان به مدرسه

-         برنامه ريزي دوره ها وكارگاه هاي آموزشي در سطح استان

-         پايش وارزشيابي برنامه هاي استاني

-         مشاركت درطراحي نظام تشويقي

-         نظارت بر اجراي برنامه ها در سطح شهرستان ها

-         ارسال گزارش جلسات به سطح بالاتر

سطح شهرستانی

كميته اي مركب از ذي نفعان مطابق با کمیته استانی

ذینفعان خارجی

·         مسئولین فرمانداری

·         شورای تامین بهداشت شهرستان

·         ..............................

وظايف كميته شهرستانی

-         نياز سنجي در سطح شهرستان

-         تعيين مدارس مجري در سطح شهرستان

-         برآورد هزينه ها در سطح شهرستان

-         تعيين امكانات موجود در سطح شهرستان

-         بررسي مشكلات موجود وبرنامه ريزي براي رفع آنها در سطح شهرستان

-          مشاركت دربازنگري وتدوين شرح وظايف وآيين نامه اجرايي مدارس مجري طرح وضوابط اعطاي نشان

-  برنامه ريزي واجراي دوره ها وكارگاه هاي آموزشي در سطح شهرستان

-         پايش وارزشيابي مدارس مجري طرح

-         نظارت بر اجراي برنامه ها در سطح مدارس

-         ارسال گزارش جلسات به سطح بالاتر

سطح مدرسه

کمیته  سلامت مدرسه مركب از:

·         مدير مدرسه يا معاون مدرسه ( رئیس کمیته )

·         مربي بهداشت يا رابط سلامت مدرسه ( دبیر )

·         مربی پرورشی مدرسه

·         نمایندگان معلمین مدرسه

·         منتخب داوطلبان سلامت

·         نمايندگان دانش آموزان یا شورای دانش آموزی مدرسه

·         مسؤول بوفه وتهيه وتوزيع مواد غذايي

·         نماينده شوراهاي محلي

·         نماينده انجمن اولياومربيان

·         ..........................................

 اين تيم رهبری و هدايت  فعاليت هاي سلامت را در مدرسه به عهده دارد  و كاركنان و دانش آموزان مدرسه را جهت ترويج مفهوم مدارس مروج سلامت آماده می كند.

فعاليت تيم شامل موارد زير خواهد بود:

·         مديريت در توسعه و ايجاد يك ديدگاه مشترك و تدوين يك برنامه عملياتی.

·         همكاری با مسوولين مدرسه، كه اين تيم سلامت مدرسه، شيوه نظارت بر فعاليت های انجام شده از برنامه عملياتی را طراحی كرده و مسئوليت ها برای اجرای فعاليت ها را به طور آشكار تعيين نمايد.

·          تهيه گزارش فعاليت ها

·          تشريح وظايف و توقعات اعضای تيم  و نيز دفعات و زمان جلسات

·          همكاری  در جهت جلب مشاركت جامعه

·         هدايت يا هماهنگي در جهت ارايه روش های ارائه اطلاعات به كاركنان مدرسه و اعضای جامعه و ترتيب دادن برنامه آموزشی

·         برقراری ارتباط با كاركنان بخش آموزش، ادارات بهداشت منطقه ای .

به طور ايده آل تيم سلامت مدرسه بين 8 و 14 عضو دارد.

وظايف كميته مدرسه

-          اعلام داوطلبانه براي اجراي طرح

-          برآورد وپيگيري تامين منابع آموزشي

-         برآورد نياز هاي بهداشتي مدرسه

-         برآورد هزينه ها ي سالانه

-         ارتباط با شوراهاي محلي وساير افراد جامعه

-         بررسي مشكلات موجود وبرنامه ريزي براي رفع آنها در سطح مدرسه

-         بررسي مشكلات بهداشتي موجود در سطح محله وبرنامه ريزي براي رفع آنها از طريق جلب مشاركت جامعه

-         ارايه پيشنهادبازنگري وتوليد منابع و محتواي آموزشي

-         برنامه ريزي فعاليت هاي داوطلبانه 

-         برگزاري كلاس هاي آموزشي براي كاركنان،اوليا ودانش آموزان

-   پايش و ارزيابي داخلي مدرسه  بر اساس چك ليست مدرسه مروج سلامت

-  نظارت بر اجراي برنامه ها ي ارايه خدمات ومراقبت هاي سلامت وآموزش سلامت در سطح مدرسه

-         برگزاري مسابقات ،نمايش و...باموضوعات سلامت

-         برنامه ريزي براي مشاركت داوطلبان در برنامه هاي ملي ومحلي سلامت

-         نظارت بر اجراي برنامه مراقبت هاي سلامت كاركنان

-         ارسال گزارش جلسات به سطح بالاتر

گردش كار و زمان تشکیل كميته ها

Ø      کمیته کشوری هر 6 ماه یکبار ( حداقل 2 بار در در طول سال  تحصیلی)

Ø      کمیته های استانی  هر 3 ماه یکبار ( حداقل 3 بار)

Ø      کمیته های شهرستانی  هر 2 ماه یکبار ( حداقل 4 بار)

کمیته های مدرسه  هر ماه یکبار ( حداقل 6 با

فرآيند ارزيابي واعطاي نشان به مدارس

بعد از اعلام داوطلبانه مدارس، چک لیست ممیزی داخلی در اختیار مدرسه قرار داده خواهد شد. این چک لیست توسط مدیر یا فرد منتخب مدیر تکمیل و به کمیته شهرستانی تحویل می شود. این کمیته موظف است چک لیست را بررسی و در صورت تایید ( کسب حداقل 50 امتیاز-70% امتیاز کل) ممیزی خارجی را توسط چک لیست های مربوطه انجام دهد. در صورت عدم کسب حداقل امتیاز لازم، یک ماه به مدرسه فرصت داده می شود تا برای رفع مشکلات اقدام نماید. پس از گذشت یک ماه ورفع مشکلات،  مجدد ممیزی داخلی انجام خواهد شد.

توجه: این فرآیند هر سال تکرار خواهد شد و اعطای مجدد نشان به کسب امتیاز لازم در ممیزی خارجی وابسته است.

چك ليست " الف " مربوط به مشخصات عمومي مدرسه شامل : نام مدرسه ،کد مدرسه که توسط مسئول ملی برنامه به مدرسه تعلق می گیرد،آدرس و شماره تلفن مدرسه، منطقه( شهری، روستایی یا عشایری)، مقطع تحصیلی،نوع مدرسه (دخترانه، پسرانه یا مختلط)، نام مدير مدرسه، تعداد دانش آموزان به تفكيك پايه تحصيلي ،تعداد كلاس ها ،دانش آموزان به تفکیک جنس و پایه تحصیلی، تعداد کلاس ها به تفکیک پایه تحصیلی، تعداد افراد مشاركت كننده در ارتقاءسلامت مدرسه    ( اولیا، مربیان، دانش آموزان، معلمان وسایركاركنان، افراد شوراهای محلی)، تعداد اعضا آموزش دیده تیم مروج سلامت در مدرسه ( اولیا، مربیان، دانش آموزان، معلمان وسایركاركنان، افراد شوراهای محلی)، تعداد دانش آموزانی که بطور فعال در برنامه های مروج سلامت درگیرند به تفکیک جنس و پایه تحصیلی،  مساحت مدرسه وفضاهاي آموزشي، منطقه آموزش وپرورش  ، نام مراقب بهداشت،  طرح هاي بهداشتي كه در مدرسه اجرا مي شود مانند بهداشتياران ،تعداد داوطلبان دانش آموزي ،تعدادمعلمين  وساير كاركنان.

چك ليست های " ب " مربوط به شاخص های مدارس مروج سلامت شامل چک لیست های:

1. برنامه جامع آموزش سلامت
2. ارائه خدمات بالینی در مدرسه
3. سلامت محيط در مدرسه
4. بهبود تغذيه در مدرسه
5. تحرک فيزيكي و فعاليت بدنی در مدرسه
6. ارتثای سلامت کارکنان مدرسه
7. خدمات سلامت روان و مشاوره اي در مدرسه 
8. مشاركت والدين وجامعه در برنامه های سلامت در مدرسه و شبکه داوطلبان سلامت دانش آموزان

امتياز هر مورد در كميته ملي تعيين ونحوه اعطاي نشان در اين كميته مشخص مي شود. مدارس بر اساس امكانات،شرايط واقدامات خود نشان دريافت خواهند كرد. اين مدارس ازامكانات ويژه آموزشي وبهداشتي  از سوي دووزارت خانه  بر خوردار خواهند شد.

 

قوانين و مقررات مالي ، بودجه

اعتبارات از رديف 127500دفتر سلامت و پيشگيري وزارت آموزش و پرورش و برنامه 30302 ردیف 1290009 دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به استان ابلاغ مي‌گردد و  قابل تخصيص به مدارس مجري طرح مي‌باشد.

 

پیوست ها :

چک لیست ممیزی داخلی: